Nawożenie drzew owocowych

Nawożenie drzew owocowych to bardzo ważny zabieg w uprawie, decydujący o wielkości plonu. Drzewa i krzewy owocowe potrzebują jednak znacznie mniej składników pokarmowych niż warzywa. Wynika to z tego, że ich rozbudowany system korzeniowy penetruje większe obszary gleby, czerpiąc niezbędne składniki. Zasila się je azotem i potasem, a niekiedy też magnezem. Natomiast fosfor stosowany jest tylko wtedy, gdy analiza gleby wykaże niedobory tego składnika. Poprawnie wykonane nawożenie drzew owocowych wystarcza na cały sezon wegetacyjny, aż do jesieni.
Wybór nawozu
Nawozy organiczne
Do nawożenia drzew owocowych zaleca się stosowanie obornika wykładanego pod drzewa. Stanowi on źródło wszystkich makro- i mikroskładników. Można w tym celu wykorzystać również kompost.
Nawozy mineralne
Do nawożenia drzew owocowych można użyć zarówno popularnych nawozów jedno-  i dwuskładnikowych (np. saletra amonowa, saletra wapniowa), jak i preparatów zawierających komplet makro- i mikroskładników pokarmowych (Agrofoska, Azofoska, Florovit granulowany). W przypadku gleb zasobnych i często zasilanych materią organiczną polecane są nawozy jedno- lub dwuskładnikowe uzupełniające niedobory N i K. Natomiast gdy istnieje ryzyko pojawienia się niedoboru wielu składników, lepiej zastosować nawozy zawierające komplet makro- i mikroelementów. Spośród nawozów mineralnych do nawożenia pozakorzeniowego (dolistnego) w formie płynnej  polecany jest mocznik lub FloNawożenie wiosenne
Początkowy okres życia drzew owocowych na danym stanowisku decyduje o późniejszym wzroście i rozwoju. Jeśli stanowisko zostało dobrze przygotowane przed założeniem uprawy, to wiosną nie należy stosować dodatkowych nawozów. Nadmiar azotu w glebie ma ujemny wpływ na przyjmowanie się roślin. Ponadto przenawożenie może przyczynić się do zamierania roślin z powodu nadmiernego zasolenia w strefie korzeniowej. Rośliny 2-3 letnie wystarczy zasilić wiosną niewielką ilością azotu. Dawka powinna wynosić 100-150 g N/10 m kwadratowych, co odpowiada 300-450 g saletry amonowej lub 400-600 g saletrzaku. Nawozy rozsiewa się wokół pni na obszarze nieco szerszym niż średnica korony drzewa. Pod drzewa owocowe standardowo zaleca się wysiew azotu w dawce 50-80 g/10 m kwadr. powierzchni (150-230 g saletry amonowej lub 190-310 g saletrzaku). Dawkę tą dzieli się na dwie części – pierwszą stosuje się wczesną wiosną, a drugą około połowy czerwca.

Nawożenie drzew owocowych

Potas należy wysiewać wiosną jednorazowo w ilości 70-120 g K2O/10 m kwadr. powierzchni w postaci siarczanu potasu (140-240 g). Przy intensywnym nawożeniu potasem może pojawić się deficyt magnezu. Wiosną trzeba zastosować 230-460 g siarczanu magnezu jednowodnego lub 370-750 g siarczanu magnezu siedmiowodnego na 10 m kwadr. powierzchni. Najtańsze jest natomiast wapno magnezowe (np. Dolomit, Dolovit), które można użyć przy jesiennym regulowaniu odczynu gleby. Nawożenie wiosenne drzew owocowych można przeprowadzić również za pomocą nawozów wieloskładnikowych takich jak Agrofoska (0,3-1,5 kg/10 m kwadr.), Azofoska (0,2-0,8 kg/10 m kwadr.) lub Florovit (0,5-1,0 kg/10 m kwadr.).

Nawożenie drzew owocowych

Nawożenie jesienne
Jesień jest najlepszym okresem na uzupełnienie w glebie składników pokarmowych, które zostały z niej pobrane w trakcie sezonu wegetacyjnego. Jesienne nawożenie roślin sadowniczych gwarantuje dokładne rozpuszczenie nawozu i równomierne rozmieszczenie składników pokarmowych w obrębie systemu korzeniowego. Termin ten jest jednak niekorzystny w przypadku uprawy na glebach lekkich o małych zdolnościach sorpcyjnych, a także na nierównych terenach tj. strome stoki i zbocza. Po zbiorach owoców pod drzewa rozsiewa się zazwyczaj połowę azotu (30-50 g/10 m kwadr.) oraz pełną dawkę potasu (70-140 g/10 m kwadr.) przeznaczoną na przyszły sezon. Dobrze przyswajalnym nawozem jest mocznik (65-110 g/10 m kwadr.), a także siarczan amonu (150-200 g/10 m kwadr.). Potas można uzupełnić stosując siarczan potasu (140-280 g/10 m kwadr.) lub znacznie tańszą sól potasową (120-240 g/10 m kwadr.). Gdy nie ma potrzeby odkwaszania gleby, a jest konieczność uzupełnienia magnezu, jesienią należy wysiać pod rośliny sadownicze 200-400 g/10 m kwadr. siarczanu magnezu (Kizerytu). Nawozy należy wysiewać po zakończeniu wegetacji roślin, ale przed nadejściem jesiennych mrozów. Jesienią wraz z nawozami mineralnymi wprowadzamy do gleby również nawóz organiczny w postaci obornika w dawce 40 kg/10 m kwadr. lub kompostu w ilości 70-100 kg/10 m kwadratowych. Późną jesienią, gdy drzewa wejdą w fazę spoczynku, warto przeprowadzić nawożenie pozakorzeniowe, roztworem mocznika o stężeniu 5-6%, aby ograniczyć ryzyko infekcji chorobami grzybowymi w przyszłym sezonie.Nawożenie po uszkodzeniach mrozowych

Gdy w sadzie zaobserwujemy duże szkody wywołane przez mrozy panujące zimą, bardzo ważne jest wykonanie odpowiedniego nawożenia wiosną. Musimy prowadzić je tak, aby maksymalnie pomóc roślinom zregenerować uszkodzenia i powrócić do właściwego funkcjonowania. Nawożenie doglebowe należy zastosować na zalecanym poziomie, a dodatkowo wzmocnić rośliny stosując nawożenie dolistne. Pierwszy zabieg w formie oprysku należy przeprowadzić w momencie, gdy tylko pojawią się młode liście, a kolejne w odstępach dwutygodniowych. W tym celu stosuje się wodny roztwór mocznika (0,2-0,33%) lub jeden z nawozów wieloskładnikowych jak np. Florovit uniwersalny. Opryskiwanie roślin należy wykonywać unikając bezpośredniego nasłonecznienia –najlepiej wieczorem w pochmurny dzień.

Nawożenie drzew owocowych

Czarna jagoda Borówka czarna

Borówka czarna, borówka czernica czy czarna jagoda to różne nazwy tej samej rośliny, rosnącej w wielu rejonach świata, nie tylko w Europie, ale też na terenach Azji, czy Ameryki Północnej. Jest ona pospolita nie tylko w obszarach charakteryzujących się klimatem umiarkowanym, ale też w klimacie arktycznym. Czarna jagoda to roślina wieloletnia, należąca do rodziny wrzosowatych.

Cechy charakterystyczne czarnej borówki

W naszym kraju chyba nie ma osoby, która nie znałaby popularnej czarnej jagody i to praktycznie na obszarze od morza do Tatr. Jagoda jest krzewinką, która może osiągnąć mniej więcej od 15 do 60 cm wysokości. Łodyga czarnej borówki mocno się rozgałęzia, jest zielona oraz ostro kanciasta. Listki rośliny są skrętoległe, z wierzchu połyskliwe i  nieco ciemniejsze niż od spodu. Mają kształt podłużno- jajowaty a na brzegach są leciutko piłkowane.  Osadzone są na krótkich ogonach. Na okres zimowy listki jagody opadają. Między kwietniem a czerwcem w kątach liści pojawiają się różowawo zielone kwiatki w kształcie dzwoneczków. Owocem rośliny są czarne jagody, wpadające w odcień niebieskiego, z woskowym połyskiem. Można je zbierać mniej więcej w połowie czerwca.
Naturalnym środowiskiem borówki czernicy są lasy iglaste i tam najczęściej można spotkać tę krzewinkę w naszym kraju. Generalnie preferuje ona glebę o charakterze kwaśnym, stanowiska podmokłe i wilgotne, takie jak bory sosnowe, wrzosowiska, dąbrowy czy buczyny. Czarna jagoda może być doskonałym wskaźnikiem miejsc z glebą kwaśną. Krzewinki te dobrze rosną nawet na uboższych glebach, nieco mniej zaopatrzonych w składniki odżywcze
W spiżarni i apteczce

W ostatnich latach w centrach ogrodniczych można znaleźć odmiany tej rośliny przeznaczone do uprawy w ogrodach, jednak jak na razie chyba większość z nas woli letnią wyprawę do lasu po owoce tej czarnej jagody. Mają one bowiem wiele właściwości, które pozwalają umieścić je na ważnym miejscu w lecznictwie. Zawierają także istotne składniki odżywcze oraz w końcu są bardzo smaczne, zarówno na surowo, jak i w przetworach, jako dodatek do ciast czy słynnych pierogów. W naszej kuchni owoce jagody są bardzo popularne. Zwłaszcza zimą lubimy sięgać po pachnące letnimi dniami słoiczki.

Czarna jagoda - Borówka czarna

Jagoda to naturalne bogactwo garbników i kwasów: mlekowego, jabłkowego i cytrynowego, a także cukrów, pektyn, witamin z grupy B, PP, czy prowitaminy A. Owoce zawierają też takie substancje mineralne jak siarka, mangan, czy żelazo. Także liście są wartościowe pod względem odżywczym, ponieważ są źródłem flawonoidów, garbników oraz hydrochinonu benzoesowego, pełniącego ważną rolę w lecznictwie.

Czarna jagoda - Borówka czarna

Czarną jagodę chętnie stosowano w medycynie ludowej i do dziś wykorzystuje się jej lecznicze działanie. W dawnych czasach, kiedy nie znano jeszcze antybiotyków jagodę wykorzystywano nawet do leczenia tyfusu, polio czy gronkowca. Obecnie też nie bagatelizuje się właściwości czarnej borówki. Świeże owoce przeciwdziałają zaparciom, natomiast w formie suszonej są doskonałym remedium na biegunkę, nieżyt żołądka, pasożyty oraz infekcje bakteryjne czy nawet gorączkę. Rozwolnienia najlepiej zwalcza nalewka z owoców jagód przyrządzona na wódce. Udowodniono korzystne działanie jagód na wzrok oraz naczynia krwionośne, które na skutek regularnego spożywania owoców są mocniejsze. Ponadto owoce w formie roztartej można także stosować na rany,  jako papkę. Przeciwdziała to rozwojowi bakterii.

Czarna jagoda - Borówka czarna

Liście czarnej jagody zazwyczaj wchodzą w skład mieszanek regulujących pracę układu moczowego, które podaje się w przypadku infekcji pęcherza lub moczenia nocnego u dzieci. Mieszanka z szałwią lekarską doskonale sprawdzi się do płukania jamy ustnej przy pierwszych objawach chorób dróg oddechowych.W aptece można nabyć z kolei leki zawierając wyciągi zarówno z owoców, jak i z liści. Pozyskiwane z tej rośliny substancje działają bowiem podobnie jak insulina, czyli regulują poziom cukru we krwi. Wyciąg z jagód to także bardzo ważny składnik preparatów okulistycznych, przeznaczonych nie tylko dla osób, które chorują na oczy, ale też dla tych, które spędzają długie godziny przed komputerem.

Czarna jagoda - Borówka czarna

Doskonale wiemy, że z jagód przyrządza się rozmaite konfitury i dżemy czy soki, ale nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, ze sok ze doskonale nadają się też one do barwienia wina, czy innych produktów spożywczych a nawet tkanin, ze względu na swoje wspaniałe właściwości barwiące. Kiedy więc nadejdzie lato, nie zapomnijmy o wybraniu po te skarby lasu i wykorzystujmy ich cały potencjał nie tylko smakowy, ale i leczniczy.

Jagoda kamczacka - uprawa, właściwości

Nazwą jagoda kamczacka, czy suchodrzew jadalny, obejmuje się dwie odmiany botaniczne suchodrzewu sinego Lonicera caerulea var. edulis oraz Lonicera caerulea var. kamtschatica. Krzewy te są łatwe w uprawie i dostarczają owoców będących źródłem cennych składników o właściwościach prozdrowotnych. Owoce jagody kamczackiej można zbierać najwcześniej spośród wszystkich uprawianych gatunków sadowniczych, nawet przed pojawieniem się pierwszych truskawek.
Charakterystyka gatunku
Jagoda kamczacka jest krzewem z rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae), pochodzącym z północno-wschodniej Azji (Chiny, Syberia), dorastającym do 2 m wysokości, o pokroju wzniesionym lub lekko kulistym. Jej pędy są sztywne i pokryte charakterystycznie złuszczającą się korą, a system korzeniowy rozgałęziony i płytki (60-80 cm).
Kwitnienie tej rośliny rozpoczyna się wcześnie, w połowie kwietnia, i wówczas pojawiają się na niej kremowo-żółte, lekko pachnące, miododajne kwiaty. Do dobrego zapylenia i owocowania zalecane jest sadzenie obok siebie dwóch odmian, kwitnących w tym samym czasie. W okresie owocowania na jednorocznych pędach pojawiają się owoce typu jagoda, wielkości 1,5-2,5 cm, barwy fioletowogranatowej z woskowym nalotem.

Odmiany
Najczęściej polecane odmiany jagody kamczackiej, to: sprowadzone do szkółek z Rosji 'Czelabinka', 'Sinigłaska', 'Dlinnopłodna' oraz 'Wołoszebnica', a także polskie: 'Atut', 'Duet', 'Jolanta', 'Wojtek' i 'Karina', które wyróżniają się wysoką plennością oraz dużymi i smacznymi owocami.
'Dlinnopłodna' – odmiana wczesna o niezbyt silnym wzroście; jagody są duże, wydłużone do 2 cm, smaczne bez goryczki
'Sinigłaska' – odmiana średnio wczesna o pokroju wzniesionym, której owoce dojrzewają w końcu maja lub na początku czerwca; jagody duże, wydłużone z wyraźnym nalotem
'Czelabinka' – krzew o średniej sile wzrostu (pow. 1,5 m wysokości); owoce gruszkowatego  kształtu dość duże i pokryte intensywnym, sinym nalotem dojrzewające na początku  czerwca
'Wołoszebnica' – krzewy o silnym wzroście z tendencją do zagęszczania; owoce ciemnogranatowe,  owalne, smaczne z dużą ilością związków antocyjanowych
'Wojtek' – jedna z najwcześniej dojrzewających odmian; krzewy o wysokiej plenności; owoce duże i smaczne
'Jolanta' – odmiana o silnym wzroście (do 2 m wysokości); owoce dojrzewają ok. 10 dni po odmianie 'Wojtek'
Wymagania uprawowe
Ze względu na swoje pochodzenie, krzewy jagody kamczackiej w naszych warunkach charakteryzują się małymi wymaganiami klimatycznymi i glebowymi. Krzewy wytrzymują susze  i nawet najsilniejsze mrozy (do - 45º), a kwiaty – silne przymrozki (do - 8ºC). Rosną dobrze na podłożach próchnicznych, lekko kwaśnych, o pH powyżej 5,5 i umiarkowanie wilgotnych. Odpowiednim stanowiskiem do uprawy tego gatunku jest miejsce słoneczne lub lekko zacienione. Przed sadzeniem krzewów wiosną lub na jesieni, ziemię należy obficie nawieźć kompostem lub obornikiem w ilości 10-15 kg na roślinę i przekopać z wierzchnią warstwą gleby.

Jagoda kamczacka

Zakładanie plantacji
Do zakładania plantacji zalecany jest sprawdzony materiał nasadzeniowy, rozmnożony w sposób wegetatywny. Odpowiednia rozstawa dla tych krzewów wynosi 2,5-3,0 m x 1,25-1,5 m. Bryłę korzeniową przed umieszczeniem w gruncie, trzeba dobrze nasączyć wodą, a po wyjęciu z pojemnika korzenie delikatnie rozluźnić i posadzić w wykopane dołki, a następnie podlać.

Jagoda kamczacka

Zabiegi pielęgnacyjne
Glebę pod uprawę warto wyściółkować 5-centymetrową warstwą rozdrobnionej kory lub przekompostowanych trocin. W pierwszych latach wzrostu ważna jest ochrona przed chwastami. Przy małej ilości opadów na wiosnę, podczas wzrostu zawiązków i dojrzewania owoców, krzewy należy podlewać. W okresie od przyjęcia się roślin do końca czerwca, można także zastosować nawożenie mineralne z wykorzystaniem nawozów wieloskładnikowych, takich jak dla borówki wysokiej. Należy także przeprowadzać cięcie krzewów, które w pierwszych latach uprawy powinno być łagodne i ograniczać się do usuwania drobnych, pokładających się pędów. W późniejszym czasie (od 5.-6. roku) rozpocząć ich odmładzanie poprzez wycinanie 1-3 najstarszych pędów owocujących.

Jagoda kamczacka

Zbiór owoców
Pierwsze, pojedyncze owoce jagody kamczackiej uzyskuje się w 2. roku po posadzeniu, w 3. roku ich plon wynosi ok. 0,4 kg, a 5-6-letnie rośliny dają plon w wysokości 3-4 kg owoców z jednego krzewu. Ich zbiór należy przeprowadzać kilkakrotnie ze względu na nierównomierne dojrzewanie.
Właściwości
Słodko-kwaśne jagody dostarczają naszemu organizmowi cennych składników, tj. cukry (10%), kwasy organiczne (3%), pektyny (1,5%) oraz witamina C (25-130 mg/100g). Są one również bogatym źródłem substancji biologicznie aktywnych – antocyjanów (do 1400 mg/100g) i flawonoidów (140 mg/100g). Barwniki te posiadają właściwości przeciwutleniające, wzmacniające naczynia krwionośne oraz antyseptyczne. Powodują one również usuwanie z organizmu człowieka toksyn i metali ciężkich. Przez to zmniejszają ryzyko rozwoju chorób nowotworowych

Nalewka z owoców jagody kamczackiej
składniki:	sposób przygotowania:
- 1 kg owoców jagody kamczackiej - 0,5 kg cukru - 0,5 l wódki 40% - 0,5 l spirytusu - laska cynamonu	Jagody wrzucić do słoja i przysypać cukrem, przykryć gazą i odstawić na tydzień. Gdy jagody puszczą sok dolać spirytus, dorzucić cynamon, zamknąć szczelnie i odstawić na miesiąc. Po miesiącu zlać płyn a owoce zalać wódką i odstawić na dwa tygodnie. Na koniec odcedzić owoce, połączyć płyny, rozlać do butelek (wcześniej sklarować). Czas dojrzewania: 6 miesięcy.

Owoce mają szerokie zastosowanie w sztuce kulinarnej, przede wszystkim do bezpośredniego spożycia i jako składnik sałatek owocowych i deserów (lodów, ciast). Służą także jako dodatek do kompotów i galaretek owocowych w celu wzmocnienia ich barwy i smaku. Sporządza się z nich również przetwory – soki, dżemy, wina i nalewki. Nadają się one także do mrożenia. Wywar z liści i kwiatów w medycynie ludowej stosowano jako dezynfekującą i antyseptyczną płukankę, m. in. w chorobach gardła. 

Jagoda kamczacka

Krzewy jagody kamczackiej, poza źródłem smacznych i zdrowych owoców, stanowią również cenny walor dekoracyjny przydomowego ogrodu. Ozdobę stanowią bordowo zabarwione, jednoroczne pędy o bujnym, ciemnozielonym ulistnieniu. Bardzo atrakcyjnie wyglądają na nich liczne kremowe kwiaty i ciemnogranatowe owoce. Roślina ta nadaje się również na naturalne żywopłoty.

Dżem z czarnych porzeczek

Kiedy nadchodzi czas zbioru owoców, zastanawiamy się jak najlepiej można je wykorzystać, aby zimą móc cieszyć się ich wspaniałym smakiem. Sposobów oczywiście jest wiele (np. mrożenie, kompoty, konfitury, niekiedy również suszenie), ale jednym z lepszych jest przygotowanie dżemu. To dość szczególny rodzaj przetworów. Jest znacznie prostszy do przyrządzenia niż powidła, bardziej esencjonalny niż kompot i łatwiejszy w użytkowaniu od marmolady, posiadającej mniej zwartą konsystencję. Możliwości jego wykorzystania też są rozmaite. Może bowiem być nie tylko znakomitym dodatkiem do kanapek, ale też służyć jako nadzienie do naleśników i omletów, a także mieć zastosowanie jako składnik rozmaitych ciast i wypieków cukierniczych.

Czarna porzeczka na dżem
Owocami doskonale nadającymi się na dżem, są między innymi czarne porzeczki. Wprawdzie wiele cennej witaminy C ulega rozkładowi w procesie gotowania, ale dla amatorów szczególnego i bardzo aromatycznego smaku tych owoców, nie jest to poważną wadą. Przygotowanie dżemu z czarnych porzeczek jest stosunkowo proste, gdyż z powodu dużej zawartości substancji żelujących w owocach, gęstnienie płynu następuje dość szybko i nie wymaga dodatku żelatyny bądź innych substancji o podobnym działaniu (np. cukru żelującego). Czarna porzeczka nie wymaga też pracochłonnych zabiegów związanych z usuwaniem pestek, gdyż są one bardzo małe. Jedyne co należy usunąć w trakcie przygotowania owoców do przerobu, to szypułki, kawałki liści oraz niedojrzałe i uszkodzone jagody. Jednocześnie należy pamiętać, że czarna porzeczka to jeden z najkwaśniejszych owoców krajowych, dlatego dodatek cukru w jej przypadku będzie musiał być znacznie większy, niż w przetworach z innych owoców (np. truskawek). Czarne porzeczki posiadają też dość intensywny kolor, dlatego należy uważać, aby podczas pracy nie zabarwiły nam ubrań oraz dłoni. Wskazane jest więc stosowanie fartuchów i rękawic ochronnych. W razie zabrudzenia rąk sokiem, można użyć kwasku cytrynowego, który znakomicie likwiduje przebarwienia skóry, spowodowane sokami owocowymi. Sposoby przygotowania dżemu
Przed przystąpieniem do przetwarzania, obrane owoce należy opłukać pod strumieniem bieżącej wody, a następnie odsączyć na sicie. Sposobów na wykonanie dżemu z czarnych porzeczek jest kilka, w zależności od tego czy wolimy uzyskać bardziej gładką konsystencję czy też lubimy, gdy w gotowym wyrobie są obecne całe owoce.Dżem z czarnych porzeczek
I
Jeśli przygotowane owoce zasypiemy cukrem, rozgnieciemy i poczekamy, aż zacznie pokazywać się sok, a następnie poddamy gotowaniu, uzyskany dżem będzie bardziej jednolity, a rozgotowane owoce nadadzą mu gładkości.
II
Kiedy natomiast lubimy, by dżem zawierał także całe owoce, pracę musimy wykonać etapowo. Dzielimy partię owoców na trzy części, z których jedną rozgniatamy i delikatnie gotujemy, do chwili wydzielenia się soku. Następnie zbieramy pianę i dodajemy cukier, ponownie zagotowując uzyskany płyn. Całość możemy przetrzeć przez sito (nie jest to konieczne). Do tak przygotowanego syropu, dorzucamy pozostałe owoce i wszystko razem zagotowujemy.
III
Jeśli owoce nie są wystarczająco soczyste, do przygotowywania dżemu można użyć wody. Zalecane proporcje to ok. 0,5 - 1 szkl. wody na 1 kg. owoców. Z cukru i wody gotujemy syrop, do którego następnie wkładamy owoce i całość gotujemy dalej, do uzyskania wymaganej konsystencji. Jest to wersja mniej gęsta, z której po otwarciu słoików można jeszcze dodatkowo uzyskać nieco soku.Dżem z czarnych porzeczek
Dżem gotujemy do czasu, aż osiągnie wymaganą konsystencję (wylany na spodek, nie rozpływa się na boki). W trakcie gotowania, należy często mieszać owoce, aby nie przywarły do dna i się nie przypaliły. Proces gotowania można powtarzać 2-3 krotnie, z przerwami na ostygniecie płynu. Po zagotowaniu, gorący dżem umieszczamy w czystych i suchych słoikach i szczelnie zakręcamy.
Przykładowe proporcje
W zależności od tego, czy wolimy przetwory bardziej lub mniej słodkie, dodatek cukru można dostosować do własnych upodobań. Niemniej trzeba pamiętać, że jeśli użyjemy cukru za mało, dżem może okazać się ostatecznie zbyt kwaśny, aby można było go zjeść ze smakiem. Przepisów na dżem z czarnych porzeczek jest dosyć dużo, więc każdy może znaleźć coś dla siebie.
Przykładowe proporcje owoców i cukru, mogą być następujące:

1 kg. owoców
500 – 800 dkg. cukru ( w zależności od upodobań)
+ ewentualnie 0,5 – 1 szkl. wody

Dżem można spróbować wykonać bez dodatku cukru, zastępując go zagęszczonymi sokami za słodkich owoców, ale uda się to tylko przy wyjątkowo słodkich i dojrzałych porzeczkach. Poza tym uzyskana konsystencja może być zbyt płynna i będzie wymagać dodatku substancji żelujących.
Warto więc wykonać najpierw niewielką partię próbną, gdyż może się okazać, że gotowy dżem będzie jednak zbyt kwaśny i niedostatecznie gęsty.

Wino z dzikiej róży - sprawdzone przepisy

Tradycyjna domowa polska kuchnia to nie tylko zasmażane pierogi, galarety, czerwony barszcz, czy też domowej roboty schab. Każdy amator domowego jedzenia wie jak bezcenny jest również smak domowego likieru czy nalewki podanej po obiedzie. Alkoholowe trunki na stale zagościły w polskiej kuchni, a jednym z najchętniej przygotowywanych napojów alkoholowych jest wino.

Właściwości
Istnieje wiele rodzajów win i każde z nich ma inne właściwości i rożni się sposobem przygotowania i serwowania. Wino z dzikiej róży ze względu na swój specyficzny smak jest często uznawane za gorsze od wina gronowego, chociaż niesłusznie. Miłośnicy domowych trunków cenią sobie właśnie ten rodzaj wina, ponieważ ma ono cudowne właściwości lecznicze. Dzika róża jest bogata w witaminę C i już nawet 3 owoce mogą zaspokoić dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę. Regularne spożywanie wina uzupełni niedobory w naszym organizmie, co wpłynie na poprawę ogólnego stanu odporności i wyglądu skóry. Ponadto, substancje zawarte w dzikiej róży mają działanie uspakajające, antydepresyjne i łagodzą silne bóle głowy. Dzika róża jest także nieprzeceniona w walce z takimi schorzeniami jak nadmierna kruchość naczyń krwionośnych, reumatyzm, oparzenia, biegunka, kamica żółciowa i nerkowa oraz choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. Lecznicze działanie dzika róża zawdzięcza nie tylko witaminie C, ale również witaminom z grupy B, prowitaminie A, witaminom P, K,E oraz takim substancjom jak beta-karoten, likopen, cukry, pektyny, garbniki, kwas cytrynowy i jabłkowy oraz sole mineralne i olejki eteryczne. Wino z dzikiej róży można zatem śmiało nazwać prawdziwą bombą witaminową, dlatego z pewnością nie może go zabraknąć w domowej apteczce. Wypijanie jednego kieliszka dziennie wzmocni nasz organizm i sprawi, że szybko pozbędziemy się kataru, bólów głowy i uczucia zmęczenia.Przepis
Sposób przygotowania wina z dzikiej róży rożni się od przyrządzania wina gronowego, jednak nie jest on bardzo skomplikowany. Jedyne co potrzebujemy to sporo czasu, dużą butle, korek i rurkę fermentacyjną.

Istnieją dwa przepisy na wino z dzikiej róży, obydwa na 5 kg owoców. Ważne, żeby owoce były dojrzałe, niezepsute i zebrane po pierwszych przymrozkach. Owoce można zebrać później, ale przed przyrządzeniem wina powinno się je przemrozić przez 2 dni. Zbieranie owoców róży jest dość pracochłonne i powinniśmy sobie zarezerwować na to całe popołudnie, jednak nie zniechęcajmy się, ponieważ nasz trud na pewno się opłaci.

Owoce dzikiej róży

1.    Składniki: 5 kg owoców, 11 l wody, 4 kg cukru, 8 g pożywki, drożdże (dowolne, typu Madeira, Malaga, Tokaj lub inne)
Owoce należy oczyścić, przebrać i zmiażdżyć tłuczkiem. Pamiętajmy, że owoce muszą być dobrze oczyszczone z resztek i nie mogą być zupełnie zmiażdżone na jednolitą masę. Następnie należy wsypać je do butli razem z 9 l przygotowanej (ale nie wrzącej!) wody. 1 kg cukru rozpuścić w 1 l przegotowanej wody i dodać razem z pożywką i matką drożdżową. Mikstura powinna zajmować ok ¾ objętości butli. Wszystko należy dobrze wymieszać i zamknąć korkiem z rurką fermentacyjną. Po 3-4 tygodniach powinno się ponownie osłodzić napój syropem sporządzonym z 2 kg cukru i 1 l przegotowanej wody. Zawartość należy znowu wymieszać, tym razem poruszając butlą ruchem kolistym. Po tygodniu trzeba przecedzić wino przez płócienny materiał, wycisnąć i zlać płyn do dobrze umytej butli. Jeżeli wino nie jest wystarczająco słodkie można dodać jeszcze 1 kg cukru rozpuszczonego w niewielkiej ilości moszczu. Butlę należy szczelnie zamknąć korkiem zrobionym z jałowej waty i pozostawić na ok. 1 miesiąc. Później wino można już ściągnąć. Ten zabieg powinien być powtórzony jeszcze 2 razy w odstępach 2-tygodniowych, żeby wino dobrze się wyklarowało.

Owoce dzikiej róży

2.    Składniki: 5 kg owoców, 5 l wody, 2,5 kg cukru
Owoce należy umyć, oczyścić i wysypać je do butli. Następnie, trzeba dodać syrop przyrządzony z 5 litrów przegotowanej wody i 2,5 kg cukru. Syrop musi ostygnąć, zanim przelejemy syrop do naczynia. Butlę zamykamy korkiem z rurką fermentacyjną i po 3 tygodniach wymieniamy na korek z jałowej waty. Wino należy ścignąć po 2 miesiącach i dodać sok z czarnego bzu, żeby wino nabrało bukietu i koloru. Wino należy pozostawić jeszcze na 3 miesiące, żeby dojrzało. Po upływie tego czasu wino jest już gotowe do przelania do butelekWymienione sposoby przygotowania są zupełnie różne, ale każdy z nich ma swoich zwolenników. Drugi sposób przyrządzania wina jest łatwiejszy, jednak wymaga więcej czasu. Otrzymane wino powinno mieć kolor od słomkowego do brunatnego. Smak wina z dzikiej róży jest dość specyficzny i przypomina szlachetne wino węgierskie. Tego typu wino raczej nie nadaje się na imprezy ze znajomymi, za to można je serwować w zimowe wieczory albo wypijać przed snem, żeby lepiej wypocząć. Wino z dzikiej róży pozwoli nam wyciszyć skołatane nerwy i poprawi ogólną odporność naszego organizmu.

Marchew--Odminy marchwi

Marchew jest rośliną, o której nie możemy zapomnieć przy zakładaniu ogródka warzywnego. Jej uprawa nie jest trudna, jednak zapewnienie jej odpowiednich warunków oraz staranne pielęgnowanie to nie wszystko. Jeżeli zdecydujemy się na złą odmianę, choćbyśmy bardzo chcieli, nie mamy szans, by plony nas zadowoliły. Dlatego też przed przystąpieniem do wyboru nasion, warto zapoznać się z asortymentem, jaki dostępny jest na polskim rynku, by wybrać dokładnie taką marchew, jaką w późniejszym okresie chcemy się zajadać.

Poniżej przedstawiamy alfabetyczny spis najpopularniejszych odmian marchwi, jakie dostępne są w sklepach z nasionami, wraz z ich krótkimi opisami.

Marchew Amsterdamska - odmiana wczesna marchwi o walcowatych korzeniach w kolorze pomarańczowoczerwonym i długości do 12 - 13 cm. Bogata w beta karoten, nadaje się do bezpośredniego spożycia, jak również do dalszego przetwórstwa. Dość odporna na niekorzystne warunki uprawy.

Marchew Askona F1 - odmiana późna marchwi o korzeniach długości do 20 cm, gładkich i tępo zakończonych. Ma pomarańczową barwę, jednak wykazuje tendencję do zazielenienia. Używana głównie do przetwórstwa.

Marchew Berlicumer 2 - odmiana późna marchwi o ciemnopomarańczowym, walcowatym korzeniu i długości do 19 cm. Wspaniale nadaje się do przechowywania.

Marchew Deep Purple - odmiana marchwi średnio późnej o bardzo oryginalnych, stożkowych korzeniach w kolorze ciemno purpurowym. Idealnie nadaje się do nadawania barwy potrawom przygotowywanym z tego warzywa.Marchew Dolanka - odmiana późna marchwi o korzeniach bardzo długich, dorastających nawet do 30 cm i delikatnie stożkowanych. Dodatkowo zawiera dużo karotenu oraz cukrów. Bardzo dobra do przetwórstwa.

Marchew Flakkese 2 - odmiana późna marchwi o korzeniu delikatnie stożkowatym z małym rdzeniem. Dobra do spożycia bezpośredniego lub mrożenia.

Marchew Galicja F1 - odmiana średnio wczesna marchwi o pomarańczowych korzeniach długości do 20 cm, cylindrycznego kształtu i gładkiej skórce. Odporna na zielenienie, wspaniale nadaje się zarówno do spożycia bezpośredniego, jak również przetworzenia lub dłuższego przechowywania.

Marchew Kalina F1 - odmiana wczesna marchwi o korzeniach pomarańczowych, osiągających długość do 18 cm i tępo zakończonych. Zawiera dużo karotenów i cukrów, dzięki czemu wspaniale nadaje się przede wszystkim do surówek i na soki.

Marchew Kamila F1 - odmiana wczesna marchwi o korzeniach dobrze wybarwionych nie tylko na skórce, ale również wewnątrz. Osiąga około 18 cm długości i jest bardzo słodka.

Odmiany marchwi

Marchew Karlena - odmiana późna marchwi o ciemnopomarańczowych, walcowatych korzeniach i gładkiej skórce. Nie pęka, chociaż jest krucha i soczysta. Dobra do spożycia w różnych formach.

Marchew Kinga F1 - odmiana wczesna marchwi o korzeniach ciemnopomarańczowych, dorastających maksymalnie do 20 cm długości, w cylindrycznym lub lekko stożkowatym kształcie i z gładką skórką. Nadaje się do spożycia bezpośredniego lub do wytwarzania przetworów dla dzieci.

Marchew Kometa F1 - odmiana średnio późna o korzeniach stożkowych, ale nie zakończonych ostro, mocno pomarańczowych, osiągających nawet 23 cm długości. Słodka i plenna, dobra do uprawy na redlinach.

Marchew Koral - odmiana późna o korzeniach walcowych, bardzo dobrze wybarwionych, ciemnopomarańczowych, o gładkiej skórce. Jest plenna i doskonała do mrożenia oraz konserwowania.

Marchew Korweta F1 - odmiana średnio późna marchwi o korzeniach w kolorze ciemnopomarańczowym i długości do 22 centymetrów. Dzięki bardzo mocnej naci, wspaniale nadaje się do mechanicznego zbioru. Stosowana zarówno do przetwórstwa, jak również do bezpośredniego spożycia.

Marchew Krakowia F1 - odmiana wczesna marchwi o korzeniach ciemnopomarańczowych, osiągających maksymalnie 18 cm długości. Stożkowy kształt, gładka skórka oraz spora zawartość cukrów i karotenów sprawiają, iż sprawdza się w bezpośrednim spożyciu, jak również do różnych potraw.

Odmiany marchwi

Marchew Lenka - odmiana średnio wczesna marchwi o korzeniach walcowatych i pomarańczowych. Jest słodka i bardzo soczysta, dzięki czemu wspaniale nadaje się na soki oraz do spożycia na surowo.

Marchew Lunar White - bardzo ciekawa odmiana marchwi o korzeniu w kolorze białym, osiągająca nawet ponad 25 cm długości.

Marchew Nantejska - odmiana średnio wczesna marchwi o korzeniach delikatnych i bardzo smacznych, walcowatych. Doskonała do bezpośredniego spożycia.

Marchew Pariser Markt 4 - odmiana bardzo wczesna o korzeniach krótkich, kształtem przypominających rzodkiewkę w kolorze pomarańczowym. Dobra do spożycia bezpośredniego, a także na soki. Może być mrożona lub konserwowana.

Marchew Polka F1 - odmiana średni późna marchwi o pomarańczowych korzeniach, osiągających do 22 cm długości. Tępo zakończony, stożkowy korzeń, który jest dobrze wybarwiony zarówno w środku, jak i na zewnątrz, a także gładka skórka sprawiają, iż jest to jedna z popularniejszych odmian uprawianych do handlu.

Marchew Rumba F1 - odmiana średnio wczesna marchwi o ciemnopomarańczowym korzeniu, osiągającym długość od 16 do 22 centymetrów. Skórka jest gładka, jednolita i dobrze wybarwiona, bez skłonności do zazielenienia. Mocna nać, która pozwala na bezproblemowy zbiór mechaniczny.

Marchew Salsa F1 - odmiana późna, ale za to bardzo plenna o korzeniach w klinowatym kształcie i kolorze pomarańczowym, nawet do 24 cm długości. Jest bardzo słodka, dzięki czemu idealnie nadaje się do spożycia na surowo lub to wytwarzania soków.

Marchew Samba F1 - odmiana późna marchwi o korzeniach pomarańczowych, cylindrycznych, ale delikatnie klinowatych, osiągających do 22 cm długości. Jest niezwykle plenna i znalazła szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym: mrożonki, soki, susz, przetwórstwo.

Marchew Typ Baby - odmiana bardzo wczesna o pomarańczowych, niedużych, pałeczkowatych korzeniach. Doskonała do spożywania w całości.

Zwierzęta w ogrodzie

Zwierzęta domowe mogą być w ogrodzie miłymi towarzyszami ale też i sprawcami wielu szkód. Jeśli jesteśmy właścicielami psa lub kota i planujemy założenie ogrodu nie zapominajmy o tym, aby nasi przyjaciele również czuli się w nim dobrze. Zielona oaza, odpowiednio urządzona, może stać się miejscem wypoczynku nie tylko dla nas, ale i dla naszych domowych zwierząt.

Psy pilnując posesji biegają zazwyczaj wzdłuż ogrodzenia. Zasadzając w jego bezpośrednim sąsiedztwie rośliny uniemożliwiamy nie tylko naturalną aktywność naszego czworonożnego przyjaciela, ale zwiększamy prawdopodobieństwo, że domowy pupil z łatwością zniszczy pieczołowicie pielęgnowaną przez nas roślinność. To nie powód jednak aby twierdzić, że zwierzęta w ogrodzie to utrapienie. Zamiast poświęcać swój czas na (bezskuteczne zresztą) próby zmiany nawyków naszego psa, warto zostawić przy płocie szeroki na kilkadziesiąt centymetrów pas pozbawiony zasadzeń i wykonać nawierzchnię z kostki brukowej. Będzie to rodzaj ścieżki, po której pies będzie mógł swobodnie biegać wzdłuż płotu.
- W miejscu tym sprawdzą się tylko produkty, które będą przyjazne dla delikatnych łap psa. Godnymi polecenia są kostki dekoracyjne z linii Libet Decco Colormix oraz Antico. Charakteryzują się one gładką powierzchnią, dzięki której łapy naszego pasa będą w pełni bezpieczne. Nie zalecane jest natomiast użycie kostek z grupy Elegante z posypką z kruszywa. Ten rodzaj kostek stosowany jest tam, gdzie ważny jest praktyczny walor antypoślizgowy, ale niestety ze względu na ich szorstką nawierzchnię, łapy naszego psa mogą być poranione – wyjaśnia Lena Harysym, projektantka firmy Libet.
- Jeśli mamy taką możliwość możemy pokusić się o wyodrębnienie strefy trudno dostępnej dla zwierząt w ogrodzie. Takim obszarem może być ogrodowa kuchnia, jadalnia z grillem, czy też nawierzchnia wokół tarasu, gdzie najczęściej przyjmujemy gości. W takiej sytuacji doskonałym rozwiązaniem będzie zastosowanie kostki Iberia lub ażurowej płyty Stream Line z grupy Libet Decco Colormix. Ze względu na różnice głębokości mogą one stanowić powierzchnię, którą zwierzaki będą omijać szerokim łukiem –

Iberia i Stream Line są produktami przyjaznymi i bezpiecznymi dla środowiska. Wraz z kostką Farmerską i kostką Ażur otrzymały one, po przeprowadzeniu szczegółowych badań, certyfikat Instytutu Ochrony Środowiska. Libet jest obecnie jedynym producentem na rynku polskim kostek i płyt betonowych, który uzyskał dokument potwierdzający, że jego wyroby są przyjazne i bezpieczne dla środowiska. Co więcej, stosując kostki Iberia, Farmerską, Stream Line oraz Ażur, nie tylko tworzymy z utwardzonej nawierzchni powierzchnię biologicznie czynną, ale nie zakłócamy naturalnej zdolności magazynowania wody w glebie, co pozytywnie wpływa na rozwój roślin. Dzięki zastosowaniu tych materiałów nie tylko zwierzęta w ogrodzie mogą czuć się bezpiecznie ale również i my sami, a jednocześnie stwarzamy warunki korzystne dla roślin.